Przełōmać „Cholōnka”

Janosch ôstoł ślōnskim klasykiym. Bezmała kŏżdy weluje „Cholōnka” do kanōnu gōrnoślōnskij literatury. Kej wto chce ôboczyć kōnsek tyjateru ô Ślōnzŏkach, abo cosik ô nŏs poczytać – naprzōd dostowo „Cholōnka”, bezma nojbardzi ślōnskigo. Pōł biedy, jak „Cholōnek” robi za Biblia Ślōnzokōw. Problym, jak je choby postkarta do cudzych, bo ôbrozek snij je doś ôszkliwy.

Ksiōnżka stŏwo sie bezmała ślōnskōm epopejōm. Je to do mie trochã dziwne, niy umiã blank spokopić, po jakimu. Myślołech, co epopeje dycko mitologizujōm. A sam mōmy przecã rōman ôkrutny, demaskatorski. Toć, ôsprŏwio ô nŏs (a przinajmnij je wiyncyj Ślōnzŏka we „Cholonku”, jak Polŏka w „Panu Tadeuszu”), nale nic a nic sie z nami niy cackŏ.  Szłoby sie sam przichlybić i pedzieć: „No ja, bo my, Ślōnzŏki, niy gorszymy sie na prŏwdã i radzi sie chichromy ze siebie”. Ino coś tak niy wierzã, iże my sōm tacy gryfni.

„Cholōnka” kŏżdy mo w zocy. A jŏ czytōm te wszystki chwŏlby i pomału myślã, coby trzeba sie byrknōnć i pedzieć: styknie!

Naprŏwdã ta ksiōnżka je ô nŏs? Rychtyk chcymy sie bez niã definiować? Ô takim zdrzadle my marzyli? Przeboczcie, nale jŏ niy chca mieć za kamrata Stanika abo Świyntkowyj. Mie zawdy je gańba, jak ô nich czytōm. Chichrōm sie, zbiyrŏ mi sie na płaczki, katharsis aże mie trzynsie, nale durś je mi gańba. Niy dejcie se pedzieć „Gynał, tacy my sōm”, ino skuli tego, iże to je arcydzieło. Arcydzieła cyganiōm! Przełōmać „Cholonka” – to je ale auftrag do ślōnskich twōrcōw!

Jŏ wiym – gŏdka ô istnym byrknynciu je trochã na ibrich. Czamu? Ano skuli tygo, iże mômy ino „Cholōnka” i mało wiela nic wiyncyj. Niy ma (abo jo niy znōm) inkszych ksiōnżek, co by pochytały ta tradycyjo i ciōngły jōm dalij. Janosch niy mo ani swoich epigōnōw. Po prŏwdzie rŏd bych pokibicowoł kŏżdej ksiōnżce a la Cholonek, trochã jako te komunisty, kere przōd chcieli skludzić burżuazyjo, coby zaczym jōm ôbalić. Psinco! Je ino Horst Eckert.

P.S. Kōntekst: Ślōnsk dzisiŏ musi sie byrkać.  Wierzã, iże niy ma to ôstatni tekst ôdy mie ô tym. Trza nōm wielgij rebielie, srogigo, kulturowygo tōmpnyńciŏ. Naprzōd muszymy wyciepać fōrt „krupniŏka”. Zaczym „Kutza”. Zaczym, bezmała na ôstatku, przidzie dran „Cholōnek”. Jŏ, jak to jŏ, sztartnōłech ôd zadku i jadã z „Cholonkiym”…

Reklamy

6 myśli na temat “Przełōmać „Cholōnka”

  1. W tym co piszesz je dużo prŏwdy, atoli jŏ bych na to dziwoł tyż z inkszyj strōny. Keby my byli jak Polŏki, to robiyli by my chajã ô kŏżdõ takõ ksiōnżkã abo kōnszt, a w prŏcy nad sobōm nŏjważniyjsze je to, coby w ogōle problym widzieć. Polŏki za bardzo żŏdnych problymōw niy widzōm i niyskorzij kŏzdŏ krytyka widzōm jako antypolōnizmus, skuli czego nigdy ani niy siednōm i niy pomyślōm pojakymu ftoś pedzioł tak abo tak, ino ôd razu sie gorzszōm. My za to podłażymy do tego inakszyj i jedyn padnie „tacy my sōm”, a ftoś taki jak Ty padnie „i skuli tego muszymy to zmiynić”. Bardzo dobrze! Dyć ô to w tym wszyjskim idzie.
    A z tym wyciepniyńciym krupniŏka i Kutza to bych sie tak niy wyrywoł, bo dyć ich niy trza wyciepywać, a ino zrobić z nich tajlã naszyj idyntyfikacyje, a niy fundamynt.

  2. Mosz recht. Jŏ myśla, że ōni sziscy myślom choby my cołki czas żyli jak sto lot tymu. Nikt sie juz dzisiej nie wydowo jak w „Cholonku”, dzisiej omy, to już nie te, co kiedyś. Oma mi pado: „Słyszałach, że mieszkosz ze swym absztyfikantym.” jo na to: „Ja…”, a ona: „To fajno, tylko sie od jego starej wyprowadźcie, bo nimo synsu tak razem z teściowom mieszkać. Bydziesz sie ino menczyć i ona tyż”. Społeczenstwo sie zmienia, przydałby się jaki tekst co o dzisiejszych czasach łosprowia, bo nawet Kutz już taki nieaktualny…

    Pfu tfu. Ciężko jest pisać po Śląsku:P. Łatwiej się godo! Ale się staram:).

  3. Po ślōnsku: Toć, rŏd jym krupniŏki, niy chcã ônych wyciepować :) Ino kultura krupniŏka a szlagrōw mie biere.
    Hejdla – brawo skuli gŏdki ;) Możno „śląskie przebudzenie” dŏ porã fajnych ksiōnżkōw.

    * Po ślōnsku bydzie „bloger-blogery” abo „bloger-blogry”?

  4. Jŏ bych pedzioł „blogry”, bo choć analogije dlŏ kōncka „-ger” niy umiã terŏzki znolyź, to w inkszych przipŏdkach mŏsz „szteker-sztekry”, „kasper-kaspry”, „bamber-bambry”, abo „fliger-fligry”, także te „e” sie tam dycki traci w pluralu.

Ôstŏw kōmyntŏrz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s