„Pytania o godkę”

Marek Magierowski naszkryfloł na blogu „Rzeczpospolitej” tekst „Pytania o godkę„. Wysłołech mu list:

Szanowny Panie Marku,

W odpowiedzi na Pańskie pytania można by wymieniać szereg pozycji na czele ze zbiorem esejów „Listy z Rzymu” Zbigniewa Kadłubka (Księgarnia Św. Jacka, 2008), cyklem powieściowym „Duchy Wojny” Alojzego Lyski (Śląsk, 2009-2010), tomem poezji „Myśli Ukryte” Karola Gwoździa (Hologram, 2010), przytaczać tytuły czasopism takich jak Ślunski Cajtung czy adresy blogów i stron internetowych. Sam od marca publikuję notki na blogu po śląsku. Choć piśmiennictwo śląskie istnieje, nie zmienia to faktu, że pozostaje liczebnie nieliczne.

Mowa śląska nie musi funkcjonować, ani nie funkcjonuje we wskazanych przez Pana przestrzeniach. Spośród kilku tysięcy języków świata zaledwie niecałe dwieście rozwinęło się na tyle, by obsłużyć wszystkie sytuacje komunikacyjne: od mowy codziennej po odmiany techniczne, naukowe, artystyczne, specjalistyczne, itp. Mowa śląska naturalnie nie jest jednym z nich.

Sęk w tym, że zarówno wymienianie tytułów, jak i zdolności komunikacyjne mowy śląskiej nijak się mają do problemu nadania jej statusu języka regionalnego.

W sprawie przedstawionej w Sejmie nie chodzi bowiem o uznanie jej za język w rozumieniu językoznawczym. Chodzi o nadanie jej statusu „języka regionalnego”, czyli objęcie jej – jako wartości kulturowej – ochroną prawa i wsparciem państwa.

A taką wartość stanowi – nie tylko dla etnografów czy językoznawców, ale przede wszystkim dla Górnoślązaków. To dla nich jest ona narzędziem komunikacji (głównie w sferze rodzinnej, sąsiedzkiej, a nieraz i zawodowej) i jednym z nośników tożsamości. Ślązacy, obywatele Rzeczpospolitej Polskiej, zwracają się do władz swego kraju z prośbą o pomoc w zachowaniu tej wartości.

Bez wsparcia państwa istnieje olbrzymie prawdopodobieństwo, że mowa śląska nie przetrwa kolejnych kilkudziesięciu lat. Globalizacja, cyfryzacja, telewizja, szkolnictwo i szereg innych zjawisk składają się na sytuację niezwykle niekorzystną dla małych jednostek językowych. Jeśli czasem językoznawcy wyrażają niepokój o stan tak silnego, mającego licznych użytkowników języka jak polszczyzna (wskazując wpływy języka angielskiego i kultury amerykańskiej), to co można powiedzieć o pozycji mowy śląskiej!

Dobrodziejstwa płynące ze statusu języka regionalnego są mowie śląskiej niezbędne do jej przetrwania. Nie dlatego, by sztucznie podtrzymać ją przy życiu, lecz dlatego, że wsparcie państwa to zwyczajny sposób dbania o jakąkolwiek mowę w nowoczesnym społeczeństwie. Prosta sprawa: w XXI wieku każdy język (duży i mały) czy jego odmiana do istnienia potrzebuje nauczycieli, badań naukowych, nakładów na realizacje dzieł kultury w nim powstałych, itp.

Panie Marku – nie chodzi zatem ani o nazwę „język”, ani o roztrząsanie językoznawczego statusu mowy śląskiej. Chodzi o ochronę dobra kultury.

Jo wiym – tuplikowani echt-Polokom ślonskich sprow to darymny futer. Atoli podobo mi sie, iże roz sie wtoś spytoł, a niy fandzolił trzi po trzi (stykło ino zawrzić uoczy na intencyje schronione miyndzy pytaniami retorycznymi). Bestoż żech mu odpedzioł – jezech ciekawy, eli mój mail przecis sie bez systym maili uod czytelników „Rzeczpospolityj”.

Uosprowianie uo ślonskij godce w kontekście literatury (i kultury wysokij) je do nij durś jako szpil na cudzym szpilplacu (możno sie udo cosik z tym zuonaczyć, he, he). Ino jako czytom uo funkcje literatury „wysokij” dlo narodów w XIX wiyku (funkcje kulturotwórczyj abo normatywnyj dlo godki), to mi sie zdowo, iże dzisio do takich cylów je uona blank (abo bezma blank) niypotrzebno. Kondycje ślonskij godki niy pokoże żodno romana abo poezyje skuli tego, iże mało wiela sie dzisio czyto ksionżków. Dzisio kulturotwórcze cyntrum godki je cołkiym kaj indzij.

Reklamy

Ôstŏw kōmyntŏrz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s